Bu yazımızda “O.Nouri.Trebizonde” adıyla Trabzon kartpostallarında gördüğümüz ve kartpostalları müzayedelerde yüksek değerlerde yer alan bir kartpostal editörünü yani gerçek adıyla Osman Nuri Eyüpzade’yi ele almak istedim. Atatürk ile aynı yıl yani 1881 yılında dünyaya gelen editör Maçka’lıdır. Babası Ali Galip Eyüpzadedir. Eşi Leyla hn ile olan evliliğinde 6 erkek ve 4 kız çocuğa sahip olmuşlardır. En küçük kızı ve daha sonradan matbaasının ve gazetesinin ismini vereceği Olcay dır.
Osman Nuri aslında Trabzon’un önde gelen ailelerinden Eyüpoğlu ailesine mensuptur. Abisi Dönemin Trabzon mebusu Süleyman Daniş Eyüpoğlu’dur. 1901 yılında İkbal matbaasını şimdi binası hala ayakta olan yerde kurmuştur. Bu matbaa’da Feyz, İkbal, Hekim, Güzel Pulat-hane, Olcay gibi gazetelerin yanısıra Envar-ı Vicdan, Tilki, Genç Fikirler, İlk Adım, Yeni Terbiye ve Trabzon Muallimler Birliği Mecbuaları basılır. Kendisi iyi bir eğitim almış ve iyi derecede Fransızca bilmekteydi. Matbaa makinalarını Belçika’dan kendisi getirtmiş ve kurmuştur.
1916 yılında Rus İşgali sonucunda ailesi ile birlikte İstanbul’a göçmüştür. Elimizdeki Osmanlı arşivlerinde İstanbul’da da gazete çıkarmak için yetkili makamlara başvurduğu ile ilgili bilgiler olsa da sonucu itibari ile ilgili bir bilgi şu an için elimizde yoktur. 1919 yılında tekrar memleketi Trabzon’a gönmüş ve matbaasını talan edilmiş halde bulmuştur. Tüm gazete arşivinin kaybolduğunu görmüştür. Matbaasını yeniden kurması için devletten maddi yardım talep etmiştir. Daha önceden bastığı tüm gazete arşivini geri toplayabilmek için gazetelere ilanlar vermiş ve Trabzon halkından ellerindeki eski gazeteleri tekrar satın alabileceğini belirtmiştir.
Trabzon aslında benim memleketim, bu araştırmanın sonucunu görmek ve torunu İsmet Eyüpoğlu ile tanışmak için Trabzon’a gittim. Osman Nuri’nin Ortahisar Tabakhane köprüsünün hemen başında bulunan ve torunu tarafından hala işletilen Olcay Matbaasına ilk gördüğümde çok derin duygular içinde kaldım. İsmet Bey beni çok içtenlikle karşıladı. Osman Nuri’nin matbaasını ve evini bana gezdirdi. Dedesi hakkında çok fazla bir şey bilmese de, aile içinde dedesi ile ilgili tüm bilinenleri bana anlattı. Dedesinin çıkardığı kartpostal negatiflerini Fransa’ya gönderdiğini ve Rus işgalinde kaybolan gazete ve mecmua arşivinin Rusya’da bir Üniversite Arşivinde olduğuna inandıklarını söyledi.
1941 yılında kısa bir hastalık sonucunda hayatını kaybeden gazeteci, yazar, matbaa sahibi ve biz koleksiyoncular için çok önemli bir yeri olan editör Osman Nuri Eyüpoğlu’nu rahmetle anıyoruz.
Gökhun Yılmaz
