Kartpostal koleksiyonumda yer almakta olan Osmanlı dönemi “fantezi kartpostallar” gurubunda bulunan “Paletli Kartpostallar“ın bir bölümünü bu yazımla sizlerle paylaşacağım. Sayın Sait Beydeş’ in “Salut de Constantinople” adlı kitabında bu kartpostallar hakkında aşağıdaki bilgiler yer almaktadır:
Bon Marche firmasının “paletli” kartlarının paylaşımda önce sizlerle bu firma ile ilgili bazı bilgileri de aktarmak isterim. Kelime anlamı “ucuz” olan “bon marché”, aslında 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Avrupa’da kurulup, Osmanlı topraklarında da şube açan büyük mağazalardan biriydi. Bu mağazada mücevher, parfüm, kumaş, erkek-kadın giyim eşyaları, oyuncaklar, biblolar, bisikletler, ev eşyaları ve benzeri pek çok ithal ürün satılmaktaydı.
Bon Marche mağazası, Kırım Savaşı sonrası İstanbul’ a yerleşen Bortoli Biraderler tarafından 1869’da bugün Beyoğlu’nda İstiklal Caddesi üzerindeki “Mısır Apartımanı” olarak bilinen binada açılmıştır. Bir süre sonra buraya sığamayan firma günümüzde aynı cadde üzerinde “Odakule” olarak bilinen yerde bulunan Alleon ailesinin dev konağını satın almış, yapılan restorasyonları takiben yeni yerine taşınmıştır. Bu büyük mağazanın hem Cadde-i Kebir (bugünkü İstiklal Caddesi) hem de Mezarlık Sokağına (bugünkü Meşrutiyet Caddesi) çıkışı bulunuyor, bir anlamda her iki cadde arasında bir pasaj vazifesi de görüyordu.
Bon Marche mağazası Osmanlı’da “neobromür” baskı tekniği kullanılarak üretilen ilk ve tek kartpostal dizisini piyasaya sürmesinin yanı sıra, bunların bir kısmını “ipek” denilen özel bir kâğıda basarak, kartpostal tarihimizde çok özel kartpostallara imza atmıştır.
Beyoğlu’nun bu görkemli mağazasında zengin seyyahlar ve konsolosluk görevlileri için hazırlandığı anlaşılan el yapımı fantezi kartpostallar da üretilmiştir. “Paletli” adı verilen kartpostallar da bunlardandır. Bu kartpostalların dünyanın birçok şehri için basılmış olanları da vardır.
Sağlıklı günler dileklerimle…
Ülkü Feyyaz Taktak
