Propaganda kartlarının gerek verdikleri politik mesajlarla gerekse de içerdikleri nükteli çizimlerle kartpostallar arasında içerik ve görsellik bakımından dikkate değer bir yeri vardır. Özellikle Dünya Savaşları sırasında basılan bu tarz kartpostallar cephedeki askerler tarafından sıklıkla kullanılmıştır. Bu kartpostallarda görülen Sahra postası damgaları bunun açık bir kanıtıdır. Ayrıca propaganda kartlarından elde edilecek hasılatın Kızılhaç ve Kızılay gibi kurumlar vasıtasıyla cephedeki askerlere yardım amacıyla harcanılacak olması, kitlelerin yardım amacıyla bu kartlara yoğun ilgi göstermesine yol açmıştır.
Sizlerle koleksiyonumda bulunan bu kartpostallardan bazılarını paylaşıyorum.
Alman Kaiser’i II. Wilhelm’in görselinin yer aldığı bu kartpostal Pan İslamist bir anlayışın yansıması olarak iki dilde ayrı ayrı -hem Türkçe hem de Arapça olarak- basılmıştır. Kartpostallarda Kaiser Wilhelm’in şu ünlü sözü yer almaktadır. “Dünya üzerindeki üç yüz milyon Müslüman emin olsun ki Almanya İmparatoru onların daima dostu kalacaktır”
Bir Alman propaganda kartı. Kartpostal göz hizasına paralel tutulduğunda ve yana çevrildiğinde çizgiler birleşerek Gott Strafe England (Tanrı İngiltere’yi cezalandırsın) Er Strafe Es (Onu cezalandırıyor) yazılarını oluşturuyor.
Benzer bir Alman kartpostalı daha. “Gott Segne Deutschland” (Tanrı Almanya’yı Kutsasın) “Und Segne Verbündeten” (Müttefiklerini de kutsasın)
Bu da aynı tarzda hazırlanmış bir Fransız propaganda kartı. “Question Du Jour” (Günün sorusu) “Ce Qu’en Pense Le Kaiser” (Kayzer ne düşünüyor). “Ce Qu’en Pensent Les Alliés” (Müttefikler ne düşünüyor). Kayzer’in yanıtı: Şimdi altımıza ettik. (Biraz daha kabası yazıyor aslında) Müttefiklerin yanıtı: Almanlara sahip olacağız. (Aşağılayıcı bir ifade olarak kullanılır)
Nadir bir Alman propaganda kartı. Üstteki kulakçığı yukarı çektiğiniz zaman Büyük Britanya gemisini batıran bir Alman denizaltısı beliriyor. “Hab acht, du grosser Britte-Ein heldenboot taucht auf; Ein Riss in deiner Mitte-Beendet deinen Lauf” (Dikkatli ol Büyük Britanya-Kahraman bir denizaltı görülüyor; seni şiddetle vuruyor ve işini bitiriyor)
Nadir bir hareketli Fransız propaganda kartında Sultan Reşat. Fransızca ifadede “diğer yüzü” yazıyor. Alttaki kulakçığı yavaşça çektiğinizde adeta Rus Çarı I.Nikolay’ın ifadesiyle “Hasta Adam” olarak nitelendirilen Osmanlı Devleti’nin ölümü betimleniyor.
I.Dünya Savaşı sırasında Hilâl-i Ahmer’e (Kızılay) gelir sağlaması amacıyla Almanya’da bastırılan Türk bayrağı görselli bir kartpostal. “Hâsılatının kaffesi (tamamı) Osmanlı Hilâl-i Ahmer Cemiyeti ile hazretleri (padişah kastedilmekte) orduları emirlerine”
Macaristan, Avusturya, Almanya,Osmanlı ve Bulgaristan bayraklarıyla bezenmiş kabartma bir ittifak kartpostalı.
I.Dünya Savaşı sırasında bastırılmış nadir bir kontrast kartpostalı.
“Yeşil ve siyah renklerle oluşturulmuş Türk bayrağının içindeki çarpı işaretine gözünüzü kırpmadan 45’e kadar sayarak baktıktan sonra alttaki siyah satıhta bulunan çarpı işaretine veya duvar gibi bir zemine odaklanarak 20’ye kadar sayıldığında kırmızı-beyaz Türk bayrağını göreceksiniz”
II. Dünya Savaşı sonunda hazırlanan bir müttefik kartpostalında İngiliz ve Fransız askerleri tokalaşıyor. Alttaki kulakçığı çektiğinizde ise ortaya bambaşka bir kompozisyon çıkmakta 😊
Son olarak yine II. Dünya Savaşı sonunda bastırılan bir çizim kartpostal.
Alman diktatörü Adolf Hitler bir elinde bıçak, diğer elinde kurbanlarının akan kanlarıyla tasvir edilmiş. Kol kola girmiş İngiliz ve Fransız askerleri. Bayrakların üzerinde “Onur ve Vatan” altında ise Fransız Devrimi’nin ünlü üçlemesi olan, “Hürriyet, Eşitlik, Kardeşlik” yazmakta. Sol arka tarafta yer alan ayı ise Sovyetler Birliği’ni temsil ediyor. Ön pençelerinde orak ve çekiç tutuyor olması bununla bağlantılı. Hakenkreuz’un (gamalı haç) çevresine ise; “korkaklık, alaycılık, ihanet, yalancılık” ibareleri yerleştirilmiş.
Sağlıklı günler dileğiyle
Gökhan Büyükengez
Beğen (2)
Büyük saygı duyduğum bir çaba ve emek bu. Çok ilginç, gayet renkli, aynı zamanda öğretici ve ibretlik de bilgiler bunlar. O kadar keyifle okudum ki. Gerçekten çok teşekkürler. Ülkemizde sizin gibi insanların var olduğunu bilmek de ayrıca mutluluk verici. İyi ki varsınız. Sevgiler.